ชื่ออาชีพ : เจ้าหน้าที่คอมพิวเตอร์; เจ้าหน้าที่ประจำเครื่องประมวลผลคำ
นิยามอาชีพ
นำข้อมูลเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์โดยการพิมพ์ (KEY IN) หรือด้วยการใช้อุปกรณ์อ่านภาพ (SCAN) : ตรวจสอบข้อมูลที่ได้ทำการบันทึกไว้ ; แก้ไข และสั่งพิมพ์ ; ดูแลรักษาเครื่องให้อยู่ในสภาพที่ใช้งานได้เสมอ
ลักษณะของงานที่ทำ
1. ตั้งสวิตช์ควบคุมเครื่องคอมพิวเตอร์ และอุปกรณ์การทำงาน
2. คัดเลือกและใส่อุปกรณ์สำหรับป้อนข้อมูลและอุปกรณ์ แสดงผลลัพธ์ (input/output) พร้อมด้วยสิ่งต่างๆ เช่น เทปหรือแผ่นดิสก์เพื่อใช้ในการทำงาน ใช้เครื่องมือให้ทำงานตามชุดคำสั่งโปรแกรมซึ่งจะระบุไว้ในข้อสั่งชี้แจงการปฏิบัติงาน
3. ควบคุมดูแลการทำงานของพนักงานควบคุมอุปกรณ์ การทำงาน รอบนอก
4. ทำหน้าที่เปิดและปิดเครื่องฯ และควบคุมให้เครื่องฯทำงานได้ตามปกติ5. สังเกตเครื่องคอมพิวเตอร์และแผงควบคุมบนตู้เครื่องคอมพิวเตอร์ เพื่อคอยดูแสงไฟแสดงความผิดพลาดในการทำงาน
6. ตรวจสอบข้อมูลที่ปรากฏบนจอภาพ และข้อความที่แสดงข้อผิดพลาดหรือขัดข้องของเครื่องจักรหรือความบกพร่องของอุปกรณ์แสดง ผลลัพธ์
7. พิมพ์คำสั่งการป้อนเข้าในเครื่องคอมพิวเตอร์ ตามข้อสั่งชี้แจงซึ่งได้กำหนดไว้ล่วงหน้า เพื่อแก้ไขการปฏิบัติงานที่ผิดพลาดหรือที่เสียไป และตั้งต้นปฏิบัติงานต่อไป
8. แจ้งให้ผู้ควบคุมงานทราบถึงความผิดพลาดหรือการขัดข้องของเครื่อง ทบทวนแผนงานเพื่อพิจารณามอบหมายงานต่อไป
9. บันทึกการปฏิบัติงานและลงเวลากำกับไว้
10. อาจควบคุมเครื่องคอมพิวเตอร์เพื่อจัดการอุปกรณ์ป้อนข้อมูลและแสดงผลลัพธ์ สำหรับเครื่องคอมพิวเตอร์อีกเครื่องหนึ่งตามข้อสั่งชี้แจงของพนักงานควบคุมเครื่องคอมพิวเตอร์เครื่องแรก
11. ดูแลควบคุมระบบเครือข่ายให้สามารถใช้งานได้ ตรวจสอบระบบควบคุมเครือข่ายเพื่อดูสัญญาณข้อขัดข้องของลูกข่าย แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นและป้อนคำสั่งให้ระบบทำงานได้ตามปกติสภาพการจ้างงาน
เจ้าหน้าที่คอมพิวเตอร์ได้รับเงินเดือนตามวุฒิการศึกษา และอาจจะมีค่าวิชาเพิ่มให้สำหรับผู้ที่มีประสบการณ์ บางองค์กรอาจจะให้ค่าจ้างทำงานเป็นกะ อัตราเงินเดือนโดยทั่วไปในหน่วยงานราชการเดือนละ 6,490 7,260 บาท ในภาค เอกชนเดือนละ 7,000 12,000 บาท ขึ้นอยู่กับความรู้ความสามารถของผู้ปฏิบัติงานและภารกิจขององค์กรธุรกิจนั้นๆ และจะได้รับการเลื่อนขั้นเงินเดือนตามอัตราที่องค์การธุรกิจกำหนดไว้เป็นมาตรฐานถ้าทำงานในหน่วยงานของรัฐจะได้รับการเลื่อนขั้นเงินเดือนประจำปี ตามบัญชีอัตราเงินเดือนที่กำหนดไว้
ผู้ปฏิบัติงานอาชีพนี้โดยปกติปฏิบัติงานวันละ 8 ชั่วโมง แต่บางหน่วยงานที่มีความจำเป็นต้องใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ทำงานตลอด 24 ชั่วโมงก็จะต้องทำงานเป็นกะๆ ละ 8 ชั่วโมง ผู้ที่ทำงานในกะดึกอาจจะได้รับค่าจ้างพิเศษในการทำงานอาจมีการหมุนเวียนกันปฏิบัติงานตามรอบของกะและอาจต้องทำงานวันเสาร์และวันอาทิตย์ด้วย ซึ่งผู้ปฏิบัติงานจะได้รับค่าจ้างพิเศษในการทำงานวันหยุดสภาพการทำงาน
เครื่องคอมพิวเตอร์เป็นอุปกรณ์ที่ต้องอยู่ในสถานที่ที่มีอุณหภูมิที่เหมาะและไม่ควรมีฝุ่นละอองเพื่อป้องกันการเสื่อมเสียของเครื่องคอมพิวเตอร์ เจ้าหน้าที่คอมพิวเตอร์จึงต้องทำงานอยู่ในสถานที่มีเครื่องปรับอากาศ สภาพที่ทำงานจะเป็นสำนักงานที่มีอุปกรณ์ สิ่งอำนวยความสะดวกเช่นสำนักงานทั่วไป
ในการทำงานกับเครื่องคอมพิวเตอร์จะต้องใช้สายตาในการตรวจสอบข้อมูลที่ปรากฏบนจอภาพ ดังนั้น เจ้าหน้าที่คอมพิวเตอร์มักจะมีปัญหาในด้านสายตาและต้องนั่งทำงานตลอดเวลา 8 ชั่วโมง อาจมีปัญหาด้านสุขภาพร่างกาย เช่น ปวดหลัง เป็นต้นคุณสมบัติของผู้ประกอบอาชีพ
เจ้าหน้าที่คอมพิวเตอร์ต้องเป็นผู้ที่มีความรู้ความชำนาญในด้านฮาร์ดแวร์และซอฟแวร์และสามารถที่จะควบคุมการทำงานภายในฮาร์ดแวร์ได้และต้องสามารถที่จะแก้ปัญหาข้อขัดข้องต่างๆของเครื่องคอมพิวเตอร์ได้ในระดับหนึ่งเพื่อให้เครื่องคอมพิวเตอร์สามารถทำงานได้โดยพนักงานคอมพิวเตอร์จะต้องมีความสามารถในการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าที่เกิดขึ้นในกรณีที่เครื่องคอมพิวเตอร์หรือระบบงานที่ประมวลผลมีปัญหา
เจ้าหน้าที่คอมพิวเตอร์ควรจะมีมนุษยสัมพันธ์ที่ดีเนื่องจากเป็นหน่วยงานที่ให้บริการในการใช้งานคอมพิวเตอร์และผู้ใช้ระบบอาจจะต้องการความช่วยเหลือในด้านการใช้งาน หรือต้องการความช่วยเหลือในด้านการใช้อุปกรณ์ป้อนข้อมูล และแสดงผลลัพธ์ เช่น การใช้เทปคอมพิวเตอร์ การสั่งพิมพ์รายงานคอมพิวเตอร์ เป็นต้นผู้ที่จะประกอบอาชีพนี้ ควรเตรียมความพร้อมดังต่อไปนี้ : ความต้องการเจ้าหน้าที่คอมพิวเตอร์ของแต่ละองค์กรอาจจะมีความแตกต่างกันไป บางแห่งอาจจะต้องการเจ้าหน้าที่คอมพิวเตอร์ที่สำเร็จวุฒิการศึกษา ปวส.(ประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง) หรือผู้ที่จบวุฒิการศึกษาระดับอนุปริญญาหรือปริญญาตรี และควรที่จะมีความรู้และเข้าใจภาษาอังกฤษได้ในระดับหนึ่ง เนื่องจากคำสั่งโปรแกรมระบบ โดยมากจะเป็นภาษาอังกฤษ
ในบางองค์กรคอมพิวเตอร์จะต้องเปิดตลอด24 ชั่วโมง เช่น ธุรกิจการธนาคาร เจ้าหน้าที่คอมพิวเตอร์ต้องมีความพร้อมที่จะทำงานในลักษณะเป็นรอบกะได้
โอกาสในการมีงานทำ
ผู้ที่ต้องการประกอบอาชีพนี้สามารถเรียนรู้ได้จากหลักสูตรคอมพิวเตอร์ในสถาบันการศึกษา โรงเรียนสอนคอมพิวเตอร์ และจากการ ฝึกฝนจากการทำงาน นอกจากนี้ อาจต้องเข้ารับการฝึกอบรมการใช้โปรแกรมควบคุมระบบที่มีความแตกต่างกันไปตามประเภทและชนิดของโปรแกรมและระบบคอมพิวเตอร์ ซึ่งอาจต้องเข้ารับการอบรมในหลักสูตรของบริษัทผู้จัดจำหน่ายคอมพิวเตอร์ หรือเรียนรู้จากการเข้าปฏิบัติงาน
ปัจจุบันคอมพิวเตอร์มีความจำเป็นต่อการประกอบธุรกิจ เพราะเป็นโลกของข้อมูลข่าวสาร และจำเป็นต้องการความรวดเร็วในการปฏิบัติงาน ผู้ที่มีความรู้และความเข้าใจในการ ใช้คอมพิวเตอร์จึงเป็นที่ต้องการของสถานประกอบการ เจ้าหน้าที่คอมพิวเตอร์มักจะเป็นที่ต้องการของธุรกิจขนาดกลางและขนาดใหญ่ที่ต้องการใช้ระบบคอมพิวเตอร์ที่มีลักษณะโปรแกรมควมคุมระบบที่แตกต่างไปจากคอมพิวเตอร์ขนาดเล็กหรือที่เรียกว่าพีซีทั่วไป เช่น องค์กรที่ใช้งานระบบ เครือข่ายภายใน (LAN) แบบง่ายๆ อาจจะต้องการบุคลากรที่มีความรู้ในโปรแกรมควบคุมระบบเครือข่าย ซึ่งแนวโน้มความต้องการในตลาดแรงงานค่อนข้างสูงเนื่องจากการลงทุนสำหรับการติดตั้งระบบคอมพิวเตอร์ลักษณะนี้มีค่าใช้จ่ายไม่สูงมากและสถานประกอบการขนาดเล็กมีอยู่เป็นจำนวนมากประกอบอาชีพอื่นๆ เช่น
- รับราชการในตำแหน่งต่างๆในกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารและกระทรวงอื่นๆ
- งานเอกชน เช่น เจ้าหน้าที่วิเคราะห์และออกแบบระบบ
- ออกแบบซอฟแวร์
- เจ้าหน้าที่ควบคุมในงานสื่อสารข้อมูล
- นักเขียนโปรแกรม
- นักเขียนโปรแกรมอิสระ เช่น
- รับออกแบบ เขียนโปรแกรม
- งานด้านอิเลกทรอนิกส์ต่างๆ
โอกาสความก้าวหน้าในอาชีพ
เจ้าหน้าที่คอมพิวเตอร์ที่ได้รับการอบรม และมีความชำนาญในการใช้งานด้านระบบอาจจะพัฒนาตนเองให้มีความสามารถในการเขียนโปรแกรม ซึ่งอาจจะเป็นโปรแกรมควบคุมระบบ หรือโปรแกรมระบบงาน ก็จะสามารถเป็นนักเขียนโปรแกรมระบบได้ หรืออาจจะพัฒนาจนมีความเชี่ยวชาญในด้านงานระบบ เครือข่ายก็จะเป็นผู้เชี่ยวชาญในงานระบบเครือข่ายได้เช่นกัน และสำหรับบางคนที่มีประสบการณ์และมีความสามารถในงานบริหารก็สามารถที่จะเป็นผู้บริหารในสายงานปฎิบัติการคอมพิวเตอร์ได้เช่นกัน
ผู้ที่มีประสบการณ์และมีความสามารถในการสอน อาจจะหารายได้พิเศษเพิ่มเติมโดยเป็นอาจารย์ในสถาบันสอนคอมพิวเตอร์ทั่วไปโดยสอนในหลักสูตรการใช้หรือควบคุมคอมพิวเตอร์หรือในอาชีพที่เกี่ยวเนื่อง เจ้าหน้าที่คอมพิวเตอร์อาจพัฒนาตนเองเป็นนักเขียนโปรแกรม ระบบ (Computer Programmer) และนักวิเคราะห์ระบบ (System Analyst) ได้แหล่งข้อมูลอื่นๆ
แหล่งข้อมูลที่ผู้สนใจทำงานเป็นเจ้าหน้าที่คอมพิวเตอร์จะหาข้อมูลได้จากศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค)
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)
ศูนย์สอบมาตรฐานวิชาชีพคอมพิวเตอร์ประจำประเทศไทย
(Authorized Prometric Testing Center APTC)
การจัดประเภทมาตรฐานอาชีพ (ประเทศไทย)
วารีรัตน์ วากะมะ งานแนะแนวโรงเรียนเบญจมราชานุสรณ์
